ความปลอดภัยในการแขวนรอก (Rigging Safety): เบื้องหลังความมั่นคงของแสงไฟในงาน Motor Expo
ในงานมหกรรมขนาดใหญ่ระดับ Motor Expo ซึ่งแต่ละบูธต้องใช้โครงสร้างแขวนที่ซับซ้อน ทั้งระบบไฟ จอ LED ขนาดใหญ่ ไปจนถึงชุดทรัสเหนือศีรษะผู้ชม ความมั่นคงของรอกแต่ละตัวคือปัจจัยที่ส่งผลโดยตรงต่อความปลอดภัย และความต่อเนื่องของงานทั้งหมด ระบบที่ถูกติดตั้งผิดมาตรฐานเพียงจุดเดียวอาจทำให้โครงสร้างหลายร้อยกิโลกรัมเกิดความเสียหาย หรือสร้างความเสี่ยงต่อรถยนต์ในงาน รวมไปถึงผู้เข้าชมนับหมื่นที่เดินภายในงานในแต่ละวัน
Credit: Motor Expo 2025
ประเภทของรอกไฟฟ้าที่ LIGHTSOURCE ใช้ในงาน International Motor Expo คือ D8+ ซึ่งเป็นประเภทรอกที่ปลอดภัยสูงสุดสำหรับงานหิ้วยกในงานเอ็นเตอร์เทนเมนต์ เพราะมีระบบเบรก 2 ชั้น ที่เพิ่มความปลอดภัยในการใช้งานอย่างมาก โดยเฉพาะงานที่ต้องยกน้ำหนักอยู่เหนือศีรษะหรือพื้นที่ที่มีคนทำงานอยู่ข้างล่าง ทำให้มั่นใจได้ว่าวัตถุที่ถูกหิ้วอยู่บนอากาศจะไม่ตกลงมา
ประเภทของรอกไฟฟ้า: การจำแนกตามความเหมาะสมในการใช้งาน
รอกไฟฟ้าสำหรับงาน Stage ถูกจำแนกตามระดับความปลอดภัยและลักษณะการใช้งาน โดยอ้างอิงถึงมาตรฐานหลักคือ BS EN 17206:2020 ซึ่งเป็นมาตรฐานสำหรับ “เครื่องจักรและอุปกรณ์ยกสำหรับงาน Stage และ Studio”
ภาพตัวอย่าง Credit: Gearwise
ภาพตัวอย่าง Credit: Verlinde
ภาพตัวอย่าง Credit: Spotify Wrapped Live Thailand 2025
รายละเอียดของรอกที่ใช้ในงานแสดง
1. รอก D8 (Standard Load-Bearing):
● ใช้สำหรับ Static Loads (ยกขึ้นแล้วล็อคไว้ ไม่เคลื่อนที่ขณะมีคนอยู่ด้านล่าง)
● ต้องมี Safety Factor สูงตามมาตรฐาน
● ข้อจำกัด: เป็นข้อบังคับที่ต้องไม่มีบุคลากรอยู่ใต้ชิ้นงานขณะทำการยก/ลด
2. รอก D8+ (Enhanced Safety):
● ถูกออกแบบมาเพื่อความปลอดภัยที่สูงขึ้น สามารถใช้สำหรับ Inherent Dynamic Loads ที่มีการเคลื่อนไหวแบบ
ไม่ซับซ้อน
● ต้องมีระบบเบรกคู่ (Dual Brake System) อิสระสองชุด เพื่อให้เบรกสำรองทำงานได้ทันทีหากชุดหลักล้มเหลว
3. รอก C1 (Highest Safety – Dedicated Lifting of Persons):
● รอกที่มีความปลอดภัยสูงสุด ถูกควบคุมด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ที่ซับซ้อน
● มีการควบคุมและตรวจสอบน้ำหนักตลอดเวลา (Load Cell Monitoring) และใช้ร่วมกับระบบควบคุมความเร็วแปรผัน (Variable Speed Control)
● ใช้ในงานที่ต้องการความแม่นยำสูงและมีคนอยู่ใต้ชิ้นงาน หรือใช้สำหรับการยกนักแสดง (Performer Flying) โดยเฉพาะ
เกณฑ์ในการเลือกใช้งานรอกไฟฟ้า
การเลือกรอกไฟฟ้าต้องอ้างอิงตามมาตรฐานความปลอดภัยอย่างเคร่งครัด ดังนี้:
1. กำลังรับน้ำหนักที่ปลอดภัย (WLL – Working Load Limit):
● รอกต้องระบุ WLL อย่างชัดเจน และต้องมั่นใจว่า WLL ของรอกนั้น มากกว่า น้ำหนักรวมของอุปกรณ์ทั้งหมดที่ถูกยก
● อ้างอิงตาม EN 17206 รอกไฟฟ้าสำหรับ Stage ต้องมี Safety Factor ที่เหมาะสม เช่น Safety Factor 8:1 สำหรับชิ้นส่วนที่รับแรงหลัก
2. ระบบเบรก (Braking System):
● ตามมาตรฐาน EN 17206 รอกสำหรับงาน Stage (โดยเฉพาะ D8+ และ C1) ควรมีระบบเบรกอิสระสองชุด (Dual Independent Brakes) ที่สามารถหยุดน้ำหนักที่ยกได้อย่างมีประสิทธิภาพ แม้เบรกชุดหนึ่งล้มเหลว
3. ขีดจำกัดการรับน้ำหนัก (Load Limiter):
● รอกที่ดีควรมีอุปกรณ์จำกัดน้ำหนัก (Overload Protection) ติดตั้งมาเพื่อป้องกันการยกน้ำหนักเกินขีดจำกัด (Overloading) ซึ่งเป็นอันตรายต่อโครงสร้างรอกและจุดยึด (Anchorage Point) เป็นไปตามข้อกำหนดของ EN 14492-2
4. ความเร็วในการยก (Lifting Speed):
● รอกมีความเร็วในการยก ต้องเหมาะสมกับลักษณะงาน โดยเฉพาะในงานที่มีการเคลื่อนไหวแบบความเร็วไม่คงที่ เช่น ฉากเวที ทรัสที่เคลื่อนไหวระหว่างโชว์ ควรเลือกใช้รอกที่รองรับระบบควบคุมความเร็วแบบปรับตั้งได้ (Variable Speed)
การติดตั้งและการใช้งาน: การตรวจสอบความปลอดภัยตามมาตรฐาน
การติดตั้งและการใช้งานต้องดำเนินการโดยช่างเทคนิคที่มีคุณสมบัติเหมาะสม (Competent Person) และต้องมีการตรวจสอบความปลอดภัยอย่างสม่ำเสมอ
1. การตรวจสอบก่อนใช้งาน (Pre-use Inspection):
● ต้องตรวจสอบสภาพโซ่ (Chain) ตามแนวทางของ EN 818-7 (มาตรฐานโซ่สำหรับอุปกรณ์ยก) ตรวจสอบตะขอ (Hook) และตัวรอกทั้งหมดก่อนเริ่มงานทุกครั้ง
2. การควบคุม (Control System):
● ระบบควบคุมต้องมีคุณสมบัติตามมาตรฐาน IEC 60204-32 (ความปลอดภัยของเครื่องจักร – อุปกรณ์ไฟฟ้าสำหรับเครื่องจักรยก) และต้องมีปุ่มหยุดฉุกเฉิน (Emergency Stop) ที่สามารถเข้าถึงได้ง่ายและทำงานได้อย่างรวดเร็ว
3. การทดสอบ (Proof Test):
● หลังการติดตั้งหรือบำรุงรักษาที่สำคัญ ต้องมีการทดสอบการรับน้ำหนัก (Proof Loading) เพื่อยืนยันว่ารอกและโครงสร้างรองรับสามารถรับน้ำหนักได้ตาม WLL ที่กำหนด
ในท้ายที่สุดความปลอดภัยของระบบรอกและโครงสร้างแขวนไม่ได้ขึ้นอยู่แค่เพียงอุปกรณ์ที่มีมาตรฐานเท่านั้น แต่ขึ้นอยู่กับการตรวจสอบ การบำรุงรักษา และความเชี่ยวชาญของผู้ติดตั้งในทุกขั้นตอน การทำงานที่อยู่เหนือศีรษะผู้ชมต้องไม่มีพื้นที่สำหรับ “ความเสี่ยง” แม้เพียงเล็กน้อย เพราะความมั่นคงของอุปกรณ์คือความมั่นใจของทั้งผู้จัดงานและผู้เข้าชม
หากต้องการยกระดับความปลอดภัยให้ได้มาตรฐานสากล LIGHTSOURCE พร้อมให้บริการตรวจสอบรอก (Rigging Inspection Service) โดยทีมผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับการรับรอง ช่วยประเมินสภาพอุปกรณ์ ตรวจสอบการทำงาน และให้คำแนะนำตามมาตรฐาน เพื่อให้ทุกโปรเจกต์ของคุณมั่นใจได้อย่างเต็มที่ ปลอดภัย โปร่งใส และเชื่อถือได้ในทุกงานติดตั้ง และหากสนใจต้องการซื้อหรือเช่ารอกของ Stagemaker แบรนด์ VERLINDE รอกไฟฟ้าจากประเทศฝรั่งเศส ที่มีความปลอดภัยสูงตามมาตรฐานของยุโรปและสหรัฐอเมริกา สามารถติดต่อ LIGHTSOURCE ได้
